CHỢ BẾN THÀNH XƯA VÀ NAY

 Không một bưu ảnh, bưu thiếp xưa như thế nào lẫn các văn bạn dạng xưa của người Pháp đứng tên chợ Bến Thành bên trên cả ngôi chợ hiện thời lẫn ngôi chợ cũ trê tuyến phố Nguyễn Huệ

*

Một bưu ảnh chợ Bến Thành cũ trên đại lộ Charner (nay là Nguyễn Huệ) cuối thế kỷ 19. Thời gian này, kinh lấp (kinh Charner) đã biết thành lấp (1887) và thay bởi đường rầy xe điện (tramway). Xa xa là tòa bên trụ sở UBND tp.hcm hiện nay. Góc phải nhà thời thánh Đức Bà đã có hai tháp chuông nhọn (gắn năm 1895). Bưu thiếp ghi marché (chợ) – boulevard (đại lộ) – Ảnh bốn liệu

Khu chợ Bến Thành cũ trên tuyến đường Nguyễn Huệ hiện tại nay, bạn Pháp gọi là chợ trung tâm, chợ bao gồm (marché central). Thậm chí là chỉ ghi chợ.

Bạn đang xem: Chợ bến thành xưa và nay

*

Mặt sau của chợ Bến Thành cũ trên hồ nước Tùng Mậu hiện nay năm 1908, dù chỉ 2, 3 năm tiếp theo chợ sẽ dẹp, sau gần 50 năm chuyển động (từ 1860), trên góc bưu ảnh vẫn chỉ ghi trống ko “(khu vực) cạnh, sát chợ” (près marché) – Ảnh tư liệu

Nhưng vẫn đang còn một vài ba tấm “mạnh dạn” ghi chợ tp sài gòn như trong hình ảnh dưới đây, lúc chỉ không nhiều lâu sau nó sẽ bị dẹp để chuẩn bị sang địa điểm ngôi chợ Bến Thành hiện nay đang sẵn sàng xây dựng.

*

Ảnh chụp năm 1910, những ngày sau cuối khi dẹp ngôi chợ cũ này, tấm bưu ảnh hiếm hoi này đề tên “Chợ sài Gòn” (Le marché de SAIGON)

Kỳ lạ hơn là ngay lập tức từ lúc mở chợ năm 1914 mang đến 1954 thời trực thuộc Pháp, chưa bao giờ trước cửa ngõ chợ Bến Thành bây giờ lẫn ngôi chợ cũ trên đường Nguyễn Huệ bao gồm bảng đề tên chợ, trừ một tiến độ ngắn sau năm 1963 tất cả bảng ghi tên chợ Quách Thị Trang (!).

Việc lừng chừng càng rõ khi bắt đầu mở chợ Bến Thành hiện thời (1914), gồm bưu hình ảnh ngôi chợ có tên rất phổ biến chung: tòa bên trung trung khu (Les Halles Centrales), bao gồm khi là chợ to (grand marché – không viết hoa thứ hạng tên riêng).

Nhưng nhiều phần ghi cẩn thận một cách… phổ biến chung: Marché Central (chợ trung tâm, hay chợ chính).

Xin nói rõ: đấy là tên call trên bưu ảnh, bưu thiếp chứ cổng chợ không còn treo bảng thương hiệu như các chợ khác khi đó và hiện tại nay.

*

Bưu ảnh chợ Bến Thành năm 1921 vẫn ghi Tòa bên trung trung ương (Les Halles Centrales)

*

Bưu ảnh chợ Bến Thành thập niên 1920 ghi “Sài Gòn, một ngày làm việc Chợ mập ” (A Saigon, un jour de grand marché) – Ảnh bốn liệu

Dòng chữ trên bưu hình ảnh thập niên 1940: thành phố sài thành – chợ trung tâm/chợ chính – Ảnh tứ liệu

Càng kỳ lạ hơn là sau thời điểm tiếp quản ngôi chợ Bến Thành hiện giờ từ tín đồ Pháp, cơ quan ban ngành Sài Gòn cho tới năm 1975 cũng vẫn không thể treo bảng thương hiệu chợ ngơi nghỉ cổng chợ.

Chỉ một thời hạn ngắn sau khoản thời gian lật đổ cơ quan ban ngành Ngô Đình Diệm, bao gồm quyền thành phố sài thành lúc ấy đặt các bảng hiệu tạm bốn cạnh của đông, tây, nam bắc chợ Bến Thành với thương hiệu chợ là Quách Thị Trang nhằm ghi thừa nhận cô cô bé sinh Quách Thị Trang đã ngã xuống trong phong trào chống chính sách Ngô Đình Diệm năm 1963.

Nhưng rồi bảng tên chợ Quách Thị Trang bị lặng lẽ âm thầm gỡ đi lúc nào không rõ…

Và ngôi chợ mập nhất thành phố sài thành này lại tiếp tục không tồn tại bảng thương hiệu chợ như hồi nó mới khai thị.

Mặt chi phí chợ Bến Thành trước năm 1975 không thể có bảng tên chợ – Ảnh tư liệu


*

Có một thời hạn ngắn sau khi lật đổ tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm, chính quyền tp sài thành đặt một bảng biển tạm với tên chợ là chợ Quách Thị Trang (bảng tên màu trắng trên cổng chợ năm 1965 –Ảnh tứ liệu

Nghĩa là bên cạnh đó người Pháp lẫn bao gồm quyền sài thành vẫn khá rụt rè đặt tên và call tên ngôi chợ khủng nhất thành phố sài gòn này.

Thế là tên gọi chợ được ghi chép đủ tên trên văn bạn dạng lẫn trong các bưu thiếp, bưu ảnh: như thế nào là chợ Charner (vì nằm trên đường Charner), chợ trung tâm, tòa nhà trung tâm, chợ dùng Gòn, thậm chí còn cả chợ vải vóc (kênh Charner trước lúc lấp dân điện thoại tư vấn là kênh Chợ Vải), chợ (trống ko -!)… trừ chợ Bến Thành.

Bí ẩn ở đó là gì?

Người thành phố sài thành – Gia Định xưa vẫn call là chợ Bến Thành

Có một điều cần khẳng định: ngôi chợ cũ trên phố Charner lẫn chợ Bến Thành bây giờ không hề sản xuất lại bên trên nền chợ Bến Thành xưa mà lại là đa số ngôi chợ được xây bắt đầu trên vị trí bắt đầu hoàn toàn.

Xem thêm: Hãy Hiểu Cảm Giác Của Người Thứ 3, Hãy Hiểu Cảm Giác Người Thứ Ba

Và chủ đầu tư chi tiêu xây dựng cũng không khi nào gọi call cả hai ngôi chợ (cũ cùng mới) này là chợ Bến Thành.

*

Vị trí chợ Bến Thành cũ trong bản đồ sài thành (Nam kỳ) năm 1878. Bạn dạng đồ này cuối con đường Charner chưa tồn tại tòa đơn vị trụ sở ủy ban nhân dân TP.HCM hiện giờ (lúc ấy không xây dựng) và quanh vùng chợ Bến Thành bây giờ còn là ao/đầm người tình Rệt – Đồ họa: T.Thiên

Bất chấp điều này, người tp sài gòn – Gia Định xưa vẫn call đó cả ngôi chợ cũ trên đường Nguyễn Huệ mang đến ngôi chợ mới hiện giờ mà chúng ta biết với tên gọi: chợ Bến Thành, một tên gọi đi vô ca dao hẳn hoi.

Cụ thể năm 1904, dùng Gòn gặp mặt một cơn “bão năm Thìn” khét tiếng rất lớn, chết hàng chục ngàn người, ca dao xưa đã call tên chợ Bến Thành chỉ ngôi chợ trên đường Charner: Bến Thành nóc chợ cũng cất cánh – đèn khí (xưa bạn ta thắp đèn trê tuyến phố phố ban đêm bằng sáng bởi khí đá) nó ngã nằm ngay cùng đường.

Rồi lúc ngôi chợ trê tuyến phố Charner dời sang khu vực bây chừ năm 1914, ca dao xưa ghi nhận: Chợ Bến Thành dời thay đổi – fan sao khỏi đúng theo tan – Xa gần giữ lại nghĩa tào khang – Chớ mê mệt quờn quới (quyền quý) nhưng đá xoàn phụ nhau.

Và một câu ca dao đa số người biết khi nói đến tiếng bé tàu ngay gần chợ Bến Thành: Mười giờ đồng hồ tàu lại Bến Thành – Xúp lê còi thổi cỗ hành lao xao.

… có tương đối nhiều ca dao xưa nhắc tên chợ Bến Thành như vậy. Cùng lòng tín đồ thuở ấy đã khắc ghi bằng văn thơ hẳn: trong nam kỳ phong tục diễn ca (xuất phiên bản năm 1909 – trước khi dời chợ sang chỗ mới), tác giả Nguyễn Liên Phong đã đoạt hơn 50 câu thơ nói về ngôi chợ này: Bến Thành chợ rộng tứ vi – Mấy cửa hàng xén ngơi nghỉ thì xung quanh năm – địa điểm ăn, chỗ ở trong phần nằm….

Thậm chí, lúc dời sang nơi new hiện nay, fan dân gọi ngay đó là chợ Bến Thành: Chợ Bến Thành bắt đầu – Kẻ lui bạn tới – coi tứ diện khôn cùng xinh – Thấy em xuất sắc dáng tốt hình – Chẳng giỏi em bao gồm chốn duyên tình tuyệt chưa?

Xin nói rõ: đó là bí quyết gọi tên của người tp sài gòn – Gia Định – Chợ phệ xưa về buổi đầu tiên của nhì ngôi chợ.

Phải chăng kia là biện pháp người tp sài thành – Gia Định xưa quyến luyến một ngôi chợ gồm thật trong buổi đầu thành phố sài thành – Bến Nghé – Gia Định xưa?

Nhiều tín đồ sinh ra và phệ lên sau này, độc nhất là những người dân xứ không giống đến thành phố sài gòn một thời hạn (tức bạn nhập cư), cũng nói tên chợ trải qua cách gọi của fan Pháp và cho tới năm 1975 đã call đó là chợ sử dụng Gòn: Chợ tp sài thành cẩn đá – Chợ Rạch giá cẩn xi mon (ximăng) – Giã em ở lại vuông tròn – Anh về xứ sở không thể ra vô (hoặc: Anh về quanh đó nớ, khó còn ra vô).

Hoặc: Cúc mọc bờ ao kêu bằng cúc thủy – Chợ tp sài thành xa, chợ Mỹ cũng xa – Viết thơ thăm không còn nội bên – Trước thăm phụ mẫu, sau là thăm em.

Hoặc: Chiều nay vững chắc áo xa bâu (túi áo) – Chợ tp sài thành anh ở, còn thị xã Tổng Châu em về.

Đến năm 1975, bạn Sài Gòn cũng tương tự các chỗ cũng quen điện thoại tư vấn phần sót lại của ngôi chợ trê tuyến phố Nguyễn Huệ là chợ Cũ với chợ Bến Thành là chợ Mới; sau này khi tên chợ Bến Thành ít nhiều phôi phai theo thời hạn thì điện thoại tư vấn là chợ Mới tp sài gòn hoặc chợ sài Gòn.